Peşin fiyatlandırma anlaşması (PFA), kurumlar vergisi mükelleflerinin ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulanacak transfer fiyatlandırması yönteminin, önceden ve kesin olarak belirlenmesini sağlayan, Gelir İdaresi Başkanlığı ile mükellef arasında imzalanan resmi bir mutabakat sürecidir. Bu uygulama, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında Türk vergi sistemine dahil edilmiştir.
PFA, özellikle uluslararası işlemler ve çok uluslu şirket yapıları içinde vergi güvenliğini artırmak, olası vergi incelemesi ve ihtilaf risklerini en aza indirmek amacıyla tercih edilen stratejik bir enstrümandır.
Türkiye’de Peşin Fiyatlandırma Anlaşması Başvuru Süreci
2017 yılında yayımlanan Tebliğ (Seri No: 3) ile Peşin Fiyatlandırma Anlaşması başvuru ve değerlendirme süreci aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
Ön Görüşme
Mükellefler, yazılı başvurudan önce Gelir İdaresi Başkanlığı (İdare) ile anlaşmanın kapsamı, işlemlerin niteliği ve uygunluğu hakkında ön görüşme yapabilirler.
Yazılı Başvuru
Başvuru, Tebliğ ekinde yer alan EK-1 formuna uygun şekilde hazırlanmalı ve gerekli bilgi-belge setiyle birlikte sunulmalıdır. Mükellefler, formda belirtilen bilgileri içermek kaydıyla farklı formatta da başvuru yapabilir.
Sunulması Gereken Bilgi ve Belgeler
- Başvuru formu
- Fonksiyon, risk ve varlık analizleri
- Kritik varsayımlar ve dayanakları
- Gayrimaddi haklara ilişkin detaylar
- Farklı muhasebe sistemleri varsa açıklamaları
- Fiyat listeleri, üretim maliyetleri
- Şirket içi fiyatlandırma politikaları
- İlişkili/ilişkisiz kişilere yapılan işlemler ve belgeleri
- Finansal tablolar, beyannameler, sözleşmeler
- Emsal fiyat aralığı, karşılaştırılabilir işlemler
- Gerekiyorsa Türkçe çeviriler
Değerlendirme ve Analiz
İdare, sunulan bilgileri değerlendirerek anlaşma kapsamındaki yöntem ve koşulları analiz eder. Süreç boyunca mükellef ile bilgi alışverişi devam eder. Eksik belgelerin verilmemesi halinde başvuru reddedilebilir.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşması Türleri ve Süresi
- Tek Taraflı PFA: Sadece Türkiye vergi idaresiyle yapılır.
- İki Taraflı PFA: İki ülke vergi idaresi ve ilişkili mükellefleri arasında yapılır.
- Çok Taraflı PFA: Üç veya daha fazla ülke ve mükellefi kapsar.
Peşin fiyatlandırma anlaşmasının süresi en fazla üç yıl olup imzalandığı tarihten itibaren anlaşmada belirlenen süre ve şartlar dâhilinde hüküm ifade eder. Örneğin, mükellef tarafından 02/01/2025 tarihinde yapılan başvuru sonucunda devam eden sürecin 05/10/2025 tarihinde imzalanan anlaşma ile sonuçlanmış olması durumunda, mükellef ve İdare, anlaşmanın üç yıl uygulanması hususunda mutabakata varabilir.
Bu durumda, anlaşmada belirtilen süre ve şartlar dâhilinde anlaşma, imzalandığı 05/10/2025 tarihinden itibaren hüküm ifade etmek üzere; 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemleri için uygulanabileceği gibi taraflar anlaşmanın süresinin 2026 hesap döneminden itibaren başlamasını da kararlaştırabilir.
Hangi İşlemler Peşin Fiyatlandırma Anlaşması Kapsamına Girebilir?
a) Kurumlar vergisi mükelleflerinin ilişkili kişilerle yaptıkları yurt dışı işlemleri,
b) Kurumlar vergisi mükelleflerinin serbest bölgelerde faaliyette bulunan kurumlar vergisi mükellefleri ile ilişkili kişi kapsamında yaptıkları işlemleri,
c) Serbest bölgelerde faaliyette bulunan kurumlar vergisi mükelleflerinin bu bölgelerde faaliyette bulunmayan kurumlar vergisi mükellefleri ile ilişkili kişi kapsamında yaptıkları işlemleri,
ile ilgili olarak belirlenecek yöntem konusunda İdareye başvurmaları mümkün bulunmaktadır.
Mükellef, tüm işlemlerini kapsamak zorunda değildir. Sadece belirli ürünler veya işlemler için başvuru yapılabilir. Anlaşma, yalnızca kapsamına alınan işlemler için bağlayıcıdır.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşmanın Mükellefe Sağladığı Avantajlar
OECD Rehberi ve güncel uygulamaya göre Peşin Fiyatlandırma Anlaşması’nın sunduğu avantajlar:
- Vergi güvenliği sağlar, öngörülebilirliği artırır
- İdareyle iş birliği imkânı sunar, çatışmaları azaltır
- İnceleme ve yargı süreçlerinden kaçınılabilir
- Çifte vergilendirme riski azalır (özellikle çok taraflı PFA’larda)
- Yatırım planlamasına katkı sağlar, uluslararası uyumu artırır
PFA Takibi: Yıllık Raporlama Zorunluluğu
Anlaşmanın yürürlükte olduğu her yıl için yıllık PFA raporu, kurumlar vergisi beyannamesi süresi içinde EK-2 ve EK-4’e uygun şekilde İdare’ye sunulmalıdır. Bu rapor, anlaşma şartlarına uyulup uyulmadığını gösterir.
Not: Anlaşma kapsamındaki işlemler için ayrıca yıllık transfer fiyatlandırması raporu düzenlenmesine gerek yoktur.
Yenileme, Revizyon ve İptal Süreçleri
YENİLEME
Mükellef, anlaşma bitmeden en az 9 ay önce başvurmalıdır. Varsayımlar ve koşullar değişmemişse aynı şartlarla yenilenebilir.
REVİZE
Aşağıdaki hallerde anlaşma revize edilebilir:
- Varsayımların gerçekleşmemesi
- Mevzuat ya da koşullarda değişiklik
- Karşı ülke idaresinin anlaşmayı değiştirmesi
İPTAL
Aşağıdaki hallerde İdare anlaşmayı tek taraflı olarak iptal edebilir:
- Mükellef anlaşma koşullarına uymazsa
- Eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi verilirse
- Yıllık rapor zamanında sunulmazsa (ilgili hesap döneminin başından itibaren geçersiz sayılır)
Peşin Fiyatlandırma Anlaşması Geçmiş Dönemlere Uygulanabilir mi?
Evet. Anlaşma, zamanaşımına uğramamış dönemler için pişmanlık ve ıslah hükümleri kapsamında geriye dönük olarak uygulanabilir. 15 gün içinde düzeltme beyanı ve ödeme yapılmalıdır.
Vergi İncelemesi ile İlişkisi
Mükellef tarafından yapılan peşin fiyatlandırma anlaşma başvurusunun İdare tarafından reddedilmesi veya mükellef tarafından süreç içinde başvurunun geri çekilmesi, mükellefin otomatik olarak vergi incelemesine sevk edileceği anlamına gelmez.
Aynı şekilde, İdare ile mükellef arasında peşin fiyatlandırma anlaşması yapılmış olması da, anlaşma kapsamındaki işlemler bakımından hiçbir zaman vergi incelemesi yapılmayacağı anlamına gelmez. Anlaşma kapsamında belirlenen yöntem (örneğin maliyet artı yöntemi ve buna bağlı belirlenen kâr marjı, fiyat aralığı vb.) eleştiri konusu yapılamaz. Ancak bu yöntemin uygulama şekli, anlaşma koşullarına uygunluk ve yöntemin doğru şekilde tatbik edilip edilmediği inceleme konusu yapılabilir.
Peşin fiyatlandırma anlaşması ve vergi incelemesi birbirinden tamamen bağımsız süreçlerdir. Anlaşma görüşmeleri sürerken ilgili işlemlere ilişkin vergi incelemesi başlatılabilir; aynı şekilde bir inceleme devam ederken mükellef ilgili işlem için peşin fiyatlandırma anlaşması başvurusunda da bulunabilir.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşmalarının Sadece İlgili Mükellef Açısından Bağlayıcı Olduğunu Unutmayın
Yapılan her Peşin Fiyatlandırma Anlaşması sadece o mükellef ve işlem bazında bağlayıcıdır. Yani bir şirkete verilen onay, diğer şirketler için emsal teşkil etmez. Ayrıca vergi idaresi, transfer fiyatlandırmasını etkileyen koşullarda önemli değişiklik olması halinde anlaşmayı revize etme veya iptal etme hakkına sahiptir.
Mükellef de, anlaşma süreci tamamlanmadan önce başvurusunu geri çekme veya anlaşmayı imzalamama hakkına sahiptir. Ancak imza sonrası yükümlülükler kesinleşir ve PFA şartlarına uyulmaması durumunda mükellef vergi incelemesine tabi tutulabilir.
Peşin Fiyatlandırma Anlaşması ile Vergi Risklerini Azaltın
Transfer fiyatlandırması kaynaklı ihtilafların hızla arttığı ve vergi denetimlerinin sıklaştığı günümüzde, Peşin Fiyatlandırma Anlaşması, şirketlerin geleceğe güvenle bakmasını sağlayan en stratejik araçlardan biridir.
💼 Metropol Partners olarak, eski vergi müfettişlerinden oluşan deneyimli ekibimizle, şirketinizin ihtiyaç duyduğu PFA sürecinin her aşamasında size rehberlik ediyoruz. Detaylı bilgi için Transfer Fiyatlandırması Rehberimize göz atabilirsiniz.